Liyakat sözcüğünün TDK sözlük anlamına birlikte bakalım: “Bir kimsenin, kendisine iş verilmeye uygunluk, yaraşırlık durum; değinim.” Kısacası yeterlilik.
Yani birisine bir işi verirken değinim açısından bir bakmak gerekiyor. Yeterli mi? İşi alan kişi de bir öz eleştiri olarak kendisine bu soruyu sormalı: Yeterli miyim? Günümüzde herkes kendisini her konuda yeterli görüyor(!) Okumayan, araştırmayan, hazır sunulanı olduğu gibi alıp bir idrak süzgecinden geçirmeyen dolayısıyla da düşünmeyen insan içinde bulunduğu durumu fark edemiyor. Çünkü okudukça zihnin anlam basamakları açıldıkça hissediyorsunuz bilmediğiniz pek çok şeyin varlığını. Bu farkındalık, insanın dünyayı ve çevresindekileri anlamlandırabilmesi için okuma eylemine devam etmesini sağlıyor. Okumayan ne bilsin? diyeceğim ama şöyle bir çevrenize göz gezdirin okumayan her şeyi çok biliyor (!) Eğitimin ve bilginin beş para etmediği bir yerde elbette ki ölçüt yapılacak işin eğitimini almış olmak değil. Burada kimseye eğitimin, bilginin, bilgilinin değeri anlatacak değilim.
Türklerin ilk siyasetname eseri olarak bilinen Kutadgu Bilig’den:
“bilig kıymetini biliglig bilir / ukuşka ağırlık biligdin kelir”
“Bilginin kıymetini bilgili bilir, akıla hürmet bilgiden gelir.”
Atabetü’l-Hakâyık’tan:
“Biliglig biligni eḍergen bolur / Bilig tatġın ay dost biliglig bilür /
Bilig bildürür bil bilig ḳadrini / Biligni biligsiz otun ne ḳılur”
“Bilgiyi, bilgili arar / Ey dost, bilginin tadını bilgili (insan) bilir /
Bilginin değerini bilginin bildireceğini bil / Bilgisiz odun, bilgiyi ne yapar?”
Atalar güzel söylemiş sonuçta “At binenin ( iş bilenin), kılıç kuşananın.”
Burada işveren yöneticinin başarı ve başarısızlık durumundaki rolünü de bir atasözümüz ile hatırlatmış olalım: At sahibine göre kişner. Değmeyecek yetersiz birine verilen işin başarısızlığı şaşırtır mı?
Atasözlerinde yönetime katılma ve dayanışma olgusunu görmekteyiz. Örgütsel işlevin yürütülebilmesi için ortak akıl oluşturma süreci önemlidir:
Danışan dağı aşmış, danışmayan düzde şaşmış.
Akıllıyı arkada tutma, akılsızı kılavuz etme.
Her şeye rağmen şunu söylemeliyiz ki yetenekli, işin sorumluluğu yerine getirebilen bireyin kariyer yetkinliği tartışma götürmezdir:
Varsa hünerin, her yerde vardır yerin.
Kültürel çerçevede Türk iş sisteminin temellerini tarihten bu yana kuşaktan kuşağa aktaran atasözleri yol göstericidir. Arif olan anlar.
Güzel günlere, liyakatli bir ülkenin inancı ile değerli okurlarım.
