ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social platformundan yaptığı açıklamada, “Pasifik Okyanusu'nda meydana gelen büyük deprem nedeniyle Hawaii'de yaşayanlar için Tsunami Uyarısı'nın yürürlüğe girdiğini” duyurdu. Alaska ve ABD Pasifik kıyısı için ise "Tsunami İzleme" durumunun geçerli olduğunu belirtti ve “Japonya'nın da tehlike altında olduğunu” ifade etti.

Japonya'da 3 metreye kadar tsunami uyarısı

Japonya, Hokkaido Adası'ndan Wakayama eyaletine kadar olan kıyılar için 3 metreye kadar tsunami dalgaları uyarısı yaptı. Vatandaşlara "tüm uyarılar kaldırılana kadar bölgeyi tahliye edin" çağrısı yapıldı. İlk dalgalar İşinomaki Limanı’nda 50 cm, Tokaçi’de 40 cm, Erimo’da ise 30 cm olarak ölçüldü.

Severo-Kurilsk’in bir kısmı sular altında

Rusya Acil Durumlar Bakanlığı, tsunami nedeniyle Severo-Kurilsk şehrinin bir bölümünün sular altında kaldığını duyurdu. Şu ana kadar can kaybına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Deprem Pasifik Ateş Çemberi üzerinde

Prof. Dr. Okan Tüysüz, depremin meydana geldiği bölgenin Pasifik Ateş Çemberi üzerinde olduğunu hatırlatarak, “Birkaç yıldır 8'in üzerinde deprem olmuyordu dünyada. Ortalama yılda 1 defa olurdu. Bu açık kapanmış oldu” dedi. “Aşağı yukarı 20 kilometre derinlikteki bir fayın kırılmasıyla meydana geldi deprem. Okyanus tabanını hareket ettiren bu tarz depremler tsunamiye neden olur” diye konuştu. Tüysüz, artçı sarsıntıların uzun süre sürebileceğine de dikkat çekti.

'7.7'ye varan artçılar meydana gelebilir'

YTÜ'den Prof. Dr. Şükrü Ersoy, “Bu büyüklükteki bir deprem Türkiye'de meydana gelmez ama Kamçatka bölgesi buna çok da yabancı değil.” dedi. Mekanizması henüz netleşmeyen bu depremin, binlerce kilometre uzağa ulaşabilecek tsunami dalgaları oluşturabileceğini vurgulayan Ersoy, “Ana şok çok büyük olduğu için artçıları da büyük olacaktır. 7.7'ye varan artçılar meydana gelebilir. Şu anda o tür artçılar meydana geliyor. Artçılar haftalar hatta yıl boyunca devam edebilir.” ifadelerini kullandı.

Maraş depreminden 32 kat daha güçlü

Deprem uzmanı Yoshinori Moriwaki, şu anda dalga boyunun 30 santimetre civarında olduğunu, ancak ikinci ve üçüncü dalgaların daha büyük olabileceğini söyledi. Moriwaki, “Bu deprem, 2011’de Japonya’da yaşanan 9 büyüklüğündeki depremi hatırlatıyor” diyerek, “8,8 büyüklüğündeki bu deprem, 6 Şubat’ta Türkiye’de yaşanan Kahramanmaraş depremlerinden yaklaşık 32 kat daha güçlü” ifadesini kullandı.

Ayrıca, bölgede bir ay boyunca 7,5’e kadar artçı sarsıntılar yaşanabileceğini, ancak daha büyük bir ana depremin tetiklenme ihtimalinin şu an için düşük olduğunu ekledi.

6 Şubat’ın 45, 17 Ağustos’un 145 katı enerji açığa çıktı

Prof. Dr. Şerif Barış, depremin büyüklüğüne dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:

“Bu 10 ila 20 yılda olan depremlerden biri. Pasifik levhasının etrafında bizim Ateş Çemberi dediğimiz dünyanın en büyük depremlerinin olduğu ve yoğun volkanik aktivitenin olduğu bölgede depreme gelen bir deprem. Tabii kıyıdan 10 kilometre açıkta olması, orada yoğun bir nüfus bulunmaması nedeniyle yüksek can kaybı yaşanmaması sevindirici.

'Deprem dalgası dünyanın çevresini 4-5 kere turlayacak'

Çok güçlü bir deprem. 6 Şubat Depremi'nin yaklaşık 45 katı enerji açığa çıktı. 17 Ağustos Depremi'nin de 145 katı kadar enerji açığa çıktı. 7,4 büyüklüğünde 145 depremi toplayın, 8,8 büyüklüğündeki depremde açığa çıkan enerjiye eşittir. Dolayısıyla sarsıntı gücü çok güçlüdür.Yer hareketi düşey yönde kırılma olduğu için de tsunami ihtimali çok güçlüdür. Nitekim ABD ve Japonya'da hemen tsunami uyarısı verdiler ve tahliyelere başladılar. Bir deprem şehre ne kadar yakınsa o kadar ölümcül oluyor. İnsanların bunu öğrenmesi lazım. Bizde her depremden sonra panik oluşuyor. Bu çok da doğru değil.Deprem dalgaları bu depremde günlerce kaydediliyor. Bu depremin oluşturduğu deprem dalgası dünyanın çevresini 4-5 kere turlayacak. Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğunu unutmamamız lazım. Biz depremler olunca konuşuyoruz ancak deprem öncesi hazırlık çalışmalarını hayatımızın odağına koymak zorundayız."

Yer hareketi düşey yönde kırılma olduğu için de tsunami ihtimali çok güçlüdür. Nitekim ABD ve Japonya'da hemen tsunami uyarısı verdiler ve tahliyelere başladılar. Bir deprem şehre ne kadar yakınsa o kadar ölümcül oluyor. İnsanların bunu öğrenmesi lazım. Bizde her depremden sonra panik oluşuyor. Bu çok da doğru değil.

Deprem dalgaları bu depremde günlerce kaydediliyor. Bu depremin oluşturduğu deprem dalgası dünyanın çevresini 4-5 kere turlayacak. Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğunu unutmamamız lazım. Biz depremler olunca konuşuyoruz ancak deprem öncesi hazırlık çalışmalarını hayatımızın odağına koymak zorundayız."

Akdeniz çanağını etkiler mi?

Prof. Dr. Süleyman Pampal, "Bizim üzerinde bulunduğumuz Akdeniz çevresi deprem kuşağı farklı bir sistem. Baykal Gölü vardır, o da bir risktir. Birbiriyle somut ve organik bir bağlantısı olmadığı için bizi etkilemesi söz konusu olmaz. 8.8'lik çok büyük bir deprem dünyanın çeşitli bölgelerinde kırılmaya yüz tutmuş bazı fayların kırılması için tetikleyici etki yapabilir. Bu bizim için söz konusu değil" uyarısında bulundu.

Ardından kuvvetli tsunami uyarısı yapıldı.

3 SAAT İÇİNDE TSUNAMİ UYARISI

ABD Tsunami Uyarı Sistemi, depremin ardından 3 saat içinde Rusya ve Japonya'nın bazı kıyılarında tehlikeli tsunami dalgaları oluşabileceğini duyurdu.

Japonya Meteoroloji Ajansı, Kamçatka Yarımadası açıklarında meydana gelen depremin ardından bir günden uzun süre boyunca büyük bir tsunami riski olabileceği uyarısında bulundu.

Ajans, bölgedeki deniz seviyesindeki dalgalanmaların uzun süre devam edebileceğini belirtti.

Guam ve Kuzey Mariana Adaları için tsunami izleme uyarısı yürürlüğe girdi.

Kısa süre sonra 4 metreyi bulan ilk dalgalar Kamçatka Yarımadası'na ulaştı.

HALKA "KIYILARDAN UZAKLAŞMA" ÇAĞRISI

Rusya'nın bölge valisi çok sayıda yaralının olduğunu duyurdu. Bir anaokulunun hasar aldığı belirtildi.

Kamçatka açıklarında meydana gelen depremin “son yılların en şiddetlisi” olduğunu belirten Rusya'nın bölge valisi, tsunami tehdidi ilan edildiğini duyurarak halkı kıyı şeridinden uzaklaşmaya çağırdı. Bölgede acil durum ilan edildi.

2000 kişinin yaşadığı Severo-Kurilsk de boşaltıldı.

ELEKTRİK KESİNTİSİ YAŞANIYOR

Depremin ardından Rusya'nın Uzak Doğu bölgesinde yer alan Sahalin Adası'nda elektrik şebekesi hasar gördü.

Rusya’nın RIA haber ajansının aktardığına göre, açıklama yapan bölge valisi, adada elektriklerin kesildiğini duyurdu.

FUKUŞİMA TAHLİYE EDİLDİ

Japonya acil durum uyarısı yaptı. Hükümet, kıyı bölgelerdeki halk için tahliye emri verdi.

Uyarının ardından halk yüksek binaların çatısına çıkmaya başladı.

11 Mart 2011'deki 9.0 büyüklüğündeki depremde hasar alan ve nükleer sızıntının meydana geldiği Fukuşima Nükleer Santrali de tahliye edilmeye başlandı.

Ülkelerin barış eğilimleri, ekonomik değeri ve barışçıl toplumların nasıl geliştirileceği konusunda bugüne kadarki en kapsamlı veri odaklı analizini sunan rapor, dünya nüfusunun %99,7'sini kapsarken, saygın kaynaklardan alınan 23 nitel ve nicel gösterge kullanılarak hesaplanıyor.
Veriler, Toplumsal Emniyet ve Güvenlik düzeyi, Devam Eden Yurtiçi ve Uluslararası Çatışmanın Boyutu, Militarizasyon derecesi gibi 3 ana başlıkla ölçülüyor.

AVRUPA ÜLKELERİ LİSTENİN İLK SIRALARINDA

Endekse göre dünyanın en güvenli 20 ülkesi:
1. İzlanda
2. Avusturya
3. İrlanda
4. Yeni Zelanda
5. Singapur
6. İsviçre
7. Portekiz
8. Danimarka
9. Slovenya
10. Malezya
11. Kanada
12. Çekya
13. Finlandiya
14. Macaristan
15. Hırvatistan
16. Belçika
17. Japonya
18. Hollanda
19. Avustralya
20. Almanya

TÜRKİYE SON SIRALARDA

Türkiye ise Haiti ve Filistin'den de daha az güvenli ülke olarak listenin 146'ncı sırasında yer aldı. Öte yandan Türkiye, 2024 GPI'da 2,85 puanla Avrupa'nın en az barışçıl ülkesi olarak karşımıza çıkıyor.

163 ülkenin olduğu dünyanın en güvenli ülkeleri listesinin son sıralarında ise; Sudan, Ukrayna ve Rusya yer alıyor.

Trump, İsrail ile İran arasında "tam ve eksiksiz ateşkes" sağlandığını ve "böylelikle savaşın sona ereceğini" bildirdi.

Trump, Truth Social hesabından "Herkese Tebrikler!" başlığı ile yaptığı paylaşımında, "İsrail ve İran arasında, yaklaşık 6 saat içinde (her iki taraf da şu anda yürütmekte oldukları son görevleri tamamladıktan sonra) başlayacak tam ve kesin bir ATEŞKES üzerinde tam mutabakata varılmıştır" dedi.

Trump, mesajında ayrıca şu ifadeleri kullandı: Resmi olarak, ateşkesi ilk olarak İran başlatacak, 12. saatin sonunda İsrail de ateşkese katılacak ve 24. saatin sonunda, “12 GÜNLÜK SAVAŞ”IN RESMİ SONU, tüm dünya tarafından selamlanacaktır."

Trump ve Başkan Yardımcısı Vance, İran'ın Katar'daki Amerikan üslerine saldırmasının ardından Katar Emiri ile İsrail ve İran arasındaki ateşkesi görüştü.

Trump, Katar Emiri ile görüşmesinde İsrail'in ateşkesi kabul ettiğini söyledi. Katar Emiri'nden İran'ı ateşkese ikna etmesi için yardım talep etti.

Üst düzey bir İranlı yetkili Reuters’a, Tahran’ın Katar aracılığıyla önerilen ve ABD tarafından sunulan İsrail ile ateşkes teklifini kabul ettiğini doğruladı.

Beyaz Saray'dan bir yetkili yetkili, Donald Trump'ın ateşkes anlaşmasına İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ile dün öğleden sonra yaptığı telefon görüşmesiyle aracılık ettiğini kaydetti.

Yetkili, Başkan Yardımcısı Vance'in Dışişleri Bakanı Rubio ve Ortadoğu Özel Temsilcisi Witkoff'un ateşkesin sağlanması adına İranlılarla doğrudan ve dolaylı olarak görüşmeler yaptığını söyledi.

İsrail'den ateşkes açıklaması

İsrail Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamada, Trump'ın ateşkes önerisinin kabul edildiği belirtildi. Ofis, Netanyahu'nun ilerleyen saatlerde açıklama yapacağını belirtti.

Netanyahu ise açıklamasında, İran'ın nükleer programı ve füze tehdidini yok etme hedefine ulaştıklarını savunarak, "İsrail, savunmamıza verdiği destek ve İran nükleer tehdidinin ortadan kaldırılmasındaki katkısı için Başkan Trump'a teşekkür ediyor" dedi.

İsrail ordusu, İran'ın nükleer silah üretmesini önleme iddiasıyla "Yükselen Aslan Operasyonu" adını verdiği kapsamlı bir askeri harekat başlattığını duyurdu. İsrail ordusundan yapılan açıklamada, İran'a düzenlenen saldırılara onlarca jetin katıldığı bildirildi.

Operasyonun ilk aşamasında İran'ın merkezindeki Natanz uranyum zenginleştirme tesisi dahil olmak üzere çok sayıda nükleer ve askeri tesisin hedef alındığı açıklandı. İsrail ordusu, "İran'ın farklı bölgelerindeki nükleer hedefler de dahil olmak üzere düzinelerce askeri hedefe yönelik saldırıları içeren ilk aşama tamamlandı" ifadesini kullandı.

TAHRAN'DA 4 ŞİDDETLİ PATLAMA, 5 KİŞİ ÖLDÜ

İsrail'in saldırı tehditlerinin ardından Tahran'ın merkezinden en az 4 şiddetli patlama sesi duyulurken, saldırının Tahran'ın batısında gerçekleştiği bilgisi İran medyasına yansıdı. İran resmi ajansı IRNA, patlama seslerine ilişkin haberinde şiddetli seslerin özellikle Tahran'ın doğu, batı ve merkezinden geldiğini bildirdi.

İran devlet televizyonu, İsrail'in Tahran'a yönelik saldırılarında sivil yerleşim bölgelerine düzenlenen saldırılarda ilk belirlemelere göre 5 kişinin yaşamını yitirdiğini, 20 kişinin yaralandığını açıkladı.

Saldırılara ilişkin yayımlanan görüntülerde, Tahran'ın kuzeydoğusundaki Mahallati semtinde sivil yerleşim yerindeki bir binanın hedef alındığı görüldü. İsrail'in Tahran'ın kuzeyinde yer alan Kamraniye semtinde de sivil bir binayı hedef aldığına dair görüntüler ülke medyasında yer aldı.

TEBRİZ'DE 2 ÖLÜ, 5 NOKTA HEDEF ALINDI

İranlı Öğrenciler Haber Ajansı'na (ISNA) konuşan Doğu Azerbaycan Eyaleti Kriz Yönetimi Müdürü Mecid Ferşi, Tebriz'deki saldırılara ilişkin bilgi verdi. Ferşi, "Said Abad'daki Şehit Kerimi Kışlası, Emand'daki Zehra Kışlası ve Serderud'daki radar merkezi İsrail'in hedef aldığı yerler arasında yer aldı. Bu saldırılarda 2 kişi hayatını kaybetti ve 6 kişi yaralandı" dedi.

İran Devrim Muhafızları'na yakınlığıyla bilinen "Sepahnews", İsrail'in Tebriz kentinde 5 noktayı hedef aldığını duyurdu.

"ÜST DÜZEY KOMUTAN VE NÜKLEER BİLİMCİLER ÖLDÜRÜLDÜ" İDDİASI

İran Devrim Muhafızları, komutanları Hüseyin Selami'nin saldırılarda hayatını kaybettiğini doğruladı. İran devrim muhafızlarına yakınlığıyla bilinen Tesnim Haber Ajansı, İsrail'in Tahran'daki Devrim Muhafızları Ordusu merkezini ve nükleer bilim insanlarını hedef aldığını belirtti.

İran devlet medyası, nükleer bilim insanları Feridun Abbasi ve Muhammed Mehdi Tehrançi'nin Tahran'daki saldırılarda öldüğünü duyurdu. İsrail basınına konuşan savunma kaynakları, İran Genelkurmay Başkanı Bakıri'nin de hedef alındığını ve ölmüş olma olasılığının yüksek olduğunu öne sürdü.

NETANYAHU: "TEHDİDİ ORTADAN KALDIRANA KADAR SÜRECEK"

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yayımladığı bir video mesajda, "İsrail'in varoluşuna yönelik İran tehdidini ortadan kaldırmak için hedefli bir askeri operasyon başlattık. Bu operasyon, tehdidi tamamen ortadan kaldırana kadar sürecek" dedi.

İsrailli askeri yetkililer, İran'ın elinde birkaç gün içinde 15 nükleer bomba yapabilecek kadar nükleer materyal bulunduğunu öne sürdü. İran'ın nükleer silaha sahip olmaya "her zamankinden daha yakın" olduğu iddia edilen açıklamada, İran'ın silahlarının İsrail ve tüm dünya için tehdit oluşturduğu savunuldu.

İSRAİL GENELKURMAY BAŞKANI: "AĞIR BEDEL ÖDERSİNİZ"

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, İran'a saldırı için uzun süredir hazırlık yapıldığını belirtti. Başlattıkları saldırılarla "geri dönüşü olmayan bir noktada" olduklarını aktaran Zamir, İran'a saldırmak dışında seçenekleri olmadığını öne sürdü.

"Bize meydan okuyanları uyarıyorum, ağır bedel ödersiniz" ifadesini kullanan Zamir, on binlerce askerin sınırlara konuşlandırıldığını belirterek, "Eşi benzeri görülmemiş tarihi bir mücadele içindeyiz. Bu operasyon, yok olma tehdidine karşı hayati bir adımdır" dedi.

İRAN: "ACI BİR SONLA KARŞILAŞACAKLAR"

İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, "İsrail'in şer dolu, kanlı elini İran'a karşı bir suç işlemek için kullandığını" söyleyerek, "İsrail kendisi için acı bir son hazırladı" açıklamasını yaptı.

İran Genelkurmay Başkanlığı Sözcüsü Şikarçi, İran devlet televizyonuna konuşarak, "İsrail, İran'a saldırılarını ABD'nin yardımıyla gerçekleştirdi. Ağır bir bedel ödeyecekler. İran silahlı kuvvetlerinin sert karşılığını beklesinler" dedi.

İSRAİL'DE OLAĞANÜSTÜ HAL İLAN EDİLDİ

İsrail Savunma Bakanı İsrael Katz, İsrail genelinde olağanüstü hal ilan ettiğini açıkladı. Katz, "İsrail'in İran'a yönelik önleyici saldırısının ardından yakın gelecekte İsrail ve sivil nüfusa yönelik füze ve insansız hava aracı saldırısı bekleniyor" ifadesini kullandı.

Tel Aviv'deki Ben Gurion Havalimanı süresiz olarak kapatılırken, hava savunma sistemleri olası İran misillemesine karşı yüksek alarma geçirildi. İsrail genelinde muhtemel bir saldırıya karşı uyarı olarak ülke genelinde alarmlar devreye girdi.

Ülke genelinde tam faaliyet durumuna geçilmesine, temel sektörler hariç eğitim faaliyetleri ve toplantıların yasaklanmasına karar verildiği aktarıldı.

ABD: "OPERASYONDA ROLÜMÜZ YOK"

Beyaz Saray, Başkan Donald Trump'ın Ulusal Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdığını duyurdu. Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, "İsrail'in İran'a saldırısı gerçekleşebilir" ifadesini kullanmış, ancak barışçıl çözüm umutlarını yinelemişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, operasyonla hiçbir ilgilerinin olmadığını vurgularken, İran'ı Amerikan personeline yönelik saldırılardan kaçınması konusunda uyardı. ABD Dışişleri Bakanlığı, ülkedeki tüm Amerikan hükümet çalışanlarına ve ailelerine "ikinci bir duyuruya kadar sığınaklarda kalma" çağrısı yaptı.

İran Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü, saldırının bedelini hem İsrail'in hem de "bu operasyonu destekleyen" ABD'nin ağır ödeyeceğini söyledi.

HAVA SAHALARI KAPATILDI, NATANZ'DA DUMAN YÜKSELDİ

İran devlet televizyonunun haberinde, Natanz Nükleer Tesisi'nin bulunduğu bölgede dumanların yükseldiği kaydedildi. İran Sivil Havacılık Kurumu, ülkenin hava sahasının ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını duyurdu.

İsrail'in İran'a saldırı düzenlemesinin ardından Irak da hava sahasını tüm uçuşlara kapattı ve tüm havalimanlarındaki uçuşları askıya aldı.

Axios'un haberine göre, Mossad da operasyon kapsamında İran içindeki stratejik füze tesisleri ve hava savunma altyapısına yönelik bir dizi sabotaj düzenledi.

KÜRESEL PİYASALAR SARSINTI YAŞADI

Saldırının ardından Asya piyasalarında hisse senetlerinde düşüş yaşanırken, ABD vadeli işlemlerinde de kayıplar görüldü. Petrol fiyatları yükselirken yatırımcılar altın ve İsviçre frangı gibi güvenli limanlara yöneldi.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, bölgedeki askeri tırmanışı kınayarak, "Her iki tarafı da maksimum itidal göstermeye çağırıyoruz" dedi.

DİPLOMATİK SÜREÇLERİN GELECEĞİ

ABD ve İranlı yetkililerin, İran'ın uranyum zenginleştirme programını görüşmek üzere Pazar günü Umman'da altıncı tur görüşmelere başlaması bekleniyordu. ABD'li yetkililer, saldırıya rağmen görüşmelerin planlandığı gibi sürdürüleceğini belirtti.

İsrail ordusu, harekâtın gerekçesini "İran'ın nükleer silah geliştirmede geri dönüşü olmayan bir noktaya yaklaşması" olarak açıkladı. Ancak bu iddialara karşılık, ABD istihbaratı, İran'ın nükleer silah geliştirme programını 2003'te durdurduğunu ve bu yönde yeni bir adım atmadığını ifade etti.

Umman ise saldırının "diplomatik çözümleri ortadan kaldırma" ve "bölgenin güvenlik ve istikrarını tehdit etme" riski taşıdığı uyarısında bulundu.

Vatikan tarafından yayınlanan video açıklamada, Roma Katolik Kilisesi'nin ilk Latin Amerikalı lideri olan Papa Francis'in ölümü doğrulandı. Papa, bu sabah yerel saatle 08.35'te hayatını kaybetti.

88 yaşındaki Papa Francis, 12 yıllık papalık döneminde çeşitli rahatsızlıklar geçirmişti.

Katolik lider, ölümünden sadece bir gün önce Vatikan’a ziyarette bulunan ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile bir araya gelmişti.

Papa Francis, ölümünden önce çift taraflı zatürre teşhisiyle 38 gün boyunca hastanede yattı. Bu sırada iki kez hayati tehlike atlatan Papa, 23 Mart’ta taburcu edildi.

Vatikan, hastanede yattığı süreçte Francis'in yerine gelebilecek adayları değerlendirmek üzere bir konsil toplamıştı.

Son Papa Latin Amerika'dan olduğu için, yerine gelecek Papa'nın Latin Amerika'dan çıkma şansı çok az görülüyor.